Өмнөд Солонгосын эдийн засаг: 2026 оны үсрэлт, 2027 оны хүлээлт

2026 он БНСУ-ын макро эдийн засагт түүхэн өөрчлөлт, амжилтын жил болж байна. Дэлхий даяарх геополитикийн тодорхойгүй байдал, Ойрхи Дорнодын хямрал үргэлжилж байгаа хэдий ч тус улсын эдийн засаг эхний хагас жилд хүлээлтээс хол давсан огцом өсөлтийг үзүүллээ. Олон улсын валютын сан, Эдийн засгийн хамтын ажиллагаа, хөгжлийн байгууллага болон Солонгосын Төв Банк зэрэг эх сурвалжуудын мэдээллээр Өмнөд Солонгосын эдийн засаг 2026 оны эхний хагас жилд чип болон хиймэл оюун ухааны технологийн экспортын ачаар хүчтэй тэлж, жилийн эцэс гэхэд $1 их наядын экспортын босгыг давах түүхэн ирмэг дээр ирээд байна.

Эхний хагас жилийн өсөлтийн хөдөлгөгч хүчин зүйлс, өнөөгийн макро эдийн засгийн нөхцөл байдал болон 2027 оны урьдчилсан төлөв, тулгарч буй сорилт бэрхшээлийг нарийвчлан авч үзье.

Өмнөд Солонгосын Төв Банкны албан ёсны тайлангаар БНСУ-ын ДНБ 2026 оны нэгдүгээр улиралд өмнөх улирлаас 1.8%-иар, хоёрдугаар улиралд 0.6%-иар тус өссөн байна. Үүнийг жилийн дүнгээр тооцвол эхний хагас жилийн эдийн засгийн өсөлт 3.8%-д хүрч, сүүлийн арван гаруй жилийн хамгийн эрчимтэй өсөлтийг үзүүлэв.

Энэхүү огцом өсөлтийн гол цөм нь хагас дамжуулагч болон өндөр технологийн экспортын супер мөчлөг байлаа. Дэлхий даяар Хиймэл Оюун Ухааны дэд бүтцийн хөрөнгө оруулалт дээд цэгтээ хүрч, өндөр санах ойн чипний хомсдол үүссэн нь БНСУ-ын технологийн гигантууд болох Samsung Electronics болон SK Hynix-ийн борлуулалтыг сансрын мэт хурдаар өсгөсөн юм. Жишээлбэл 2026 оны эхний саруудад хагас дамжуулагчийн экспорт өмнөх оны мөн үеэс 170 гаруй хувиар өсөж, түүхэн дээд хэмжээндээ хүрч байв.

Экспортын энэхүү давамгайлал нь зөвхөн гадаад худалдааг тэтгээд зогсохгүй дотоодын үйлдвэрүүдийн тоног төхөөрөмж, дэд бүтцийн хөрөнгө оруулалтыг 4.1%-иар нэмэгдүүлэх хөдөлгүүр болсон юм. Үүний нөлөөгөөр олон улсын байгууллагууд БНСУ-ын 2026 оны эдийн засгийн жилийн өсөлтийн таамгаа яаран шинэчилж, ОУВС 2.6%-иас 3.3% болгон, харин OECD бүр 3.7% хүртэл өсгөн өөрчилсөн байна.

2026 оны аравдугаар сарын сүүлчээр гарсан гуравдугаар улирлын ДНБ-ий урьдчилсан гүйцэтгэлээр Өмнөд Солонгосын эдийн засаг өмнөх улирлаас 1.0%-иар, жилийн өмнөхөөс 3.4%-иар өсөж, Төв банкны төсөөлж байсан 0.3%-ийн өсөлтийг гурав дахин нугалав. Энэ нь тус улсын эдийн засаг одоогийн байдлаар маш тогтвортой, өндөр идэвхжилтэй байгааг баталж байна.

БНСУ-ын Худалдаа, аж үйлдвэр, эрчим хүчний яамны 2026 оны 11 дүгээр сарын 1-ний мэдээгээр, 10 дугаар сарын экспорт жилийн өмнөхөөс 93.7%-иар өсөж $115.3 тэрбум хүрсэн байна. Оны эхний 10 сарын хуримтлагдсан экспорт $930 тэрбум давсан бөгөөд 11 дүгээр сарын дунд үе гэхэд БНСУ жилийн худалдааны эргэлтээрээ $1 их наяд давсан дэлхийн дөрөв дэх улс (АНУ, Хятад, Германы дараа) болох нь тодорхой болоод байна. Санах ойн чипний үнэ дөрвөн сарын дотор 25%-иар өссөн нь үүнд голлон нөлөөлжээ. Түүнчлэн машин механизм, автомашин, нефть химийн бүтээгдэхүүний экспорт ч дагаж өссөн байна. Үүний зэрэгцээ БНСУ-ын нэг хүнд ногдох Үндэсний нийт орлого (GNI) түүхэндээ анх удаа $40,000 босгыг давжээ.

Хэдийгээр макро тоонууд гайхалтай байгаа ч "Дотоод эрэлт сул" хэвээр байгаа нь БНСУ-ын эдийн засгийн өнөөгийн хамгийн том парадокс буюу хуваагдал юм. Гуравдугаар улиралд хувийн хэрэглээ өмнөх улирлаас 0.2%-иар буурсан үзүүлэлттэй гарлаа.

Экспортын өсөлтийн үр өгөөж нь өндөр технологийн цөөн салбарт төвлөрч, жирийн иргэдийн аж амьдрал, жижиг дунд бизнест хараахан мэдрэгдэхгүй байна. Өнгөрсөн жилүүдийн өндөр инфляц нь иргэдийн худалдан авах чадварт дарамт болж, хэрэглээний үнийн индекс 2.7% орчимд хэлбэлзэж байна. Засгийн газраас эдийн засгаа дэмжих, иргэдийн амьжиргааг тэтгэх чиглэлээр 26.2 их наяд воны багц арга хэмжээ авч хэрэгжүүлж байгаа ч өрхийн хэрэглээний сэргэлт удаашралтай байна.

2027 оны төлөв байдлыг харвал Өмнөд Солонгосын эдийн засаг уналтад орохгүй ч 2026 оны "тэсрэлтийн" дараа хэвийн тогтвортой түвшинд шилжиж, өсөлтийн хурд саарах төлөвтэй байна.

2026 онд чипний үнэ хэт өндөр өссөн бол 2027 онд нийлүүлэлт тогтворжиж, өсөлтийн хурд аядуу болох төлөвтэй.

Инфляцийг хянахын тулд БНСУ-ын Төв Банк бодлогын хүүгээ 3.00% дээр хадгалж, шаардлагатай бол нэмэх дохио өгч байгаа нь санхүүжилтийн өртгийг өндөр байлгаж, дотоодын барилга болон үл хөдлөх хөрөнгийн салбарын өсөлтийг хязгаарлана.

2027 онд инфляци хүлээгдэж буй 2.2% - 2.3%-ийн зорилтот түвшинд хүрч буурах тул өрхийн бодит орлого нэмэгдэж, хувийн хэрэглээ эргэн сэргэхэд нөлөөлнө.

Түүхэн амжилт гаргаж байгаа хэдий ч БНСУ-ын эдийн засагт урт хугацааны "нуугдмал" сорилтууд тулгарсаар байгааг ОУВС болон шинжээчид анхааруулж байна.

Эдийн засгийн хамтын ажиллагаа, хөгжлийн байгууллага (OECD)-ийн тайлангаар БНСУ-ын инфляци үүсгэхгүйгээр тогтвортой өсөх дээд хэмжээ буюу "Боломжит ДНБ-ий өсөлтийн түвшин" 2025-2026 онд түүхэндээ анх удаа 1.98% буюу 2%-иос доош унасан байна. Энэ нь дэлхийд хамгийн бага төрөлттэй, хурдтай хөгширч буй хүн ам, ажиллах хүчний хомсдол, хөрөнгө оруулалтын бүтээмж саарсантай шууд холбоотой. Бүтцийн шинэчлэл хийхгүй бол ирээдүйд 3%-ийн өсөлтөд хүрэх нь "зэрэглээ" төдий зүйл болно гэж IMF үзжээ.

БНСУ-ын нийт экспортын бараг 50%-ийг зөвхөн хагас дамжуулагч бүрдүүлж байна. Энэ нь дэлхийн мэдээллийн технологийн зах зээл эргэх эсвэл технологийн хөрөнгө оруулалт саарахад БНСУ-ын төсөв, худалдааны тэнцэл шууд цохилтод орох эрсдэлийг бий болгоно.

АНУ болон Хятадын худалдааны сөргөлдөөн, шинээр хэрэгжиж болзошгүй тарифын хатуу бодлогууд нь экспортод суурилсан Солонгосын эдийн засагт том эрсдэл хэвээр байх болно.

Өмнөд Солонгосын эдийн засаг 2026 онд хиймэл оюун ухааны технологийн хөгжлийг түүчээлж, экспортоороо $1 наядын түүхэн амжилт үзүүлсэн гайхалтай хагас жилийг үдлээ. Өнөөгийн байдлаар макро эдийн засаг нь маш хүчирхэг, ДНБ-ий өсөлт нь хүлээлтээс давж байгаа хэдий ч, дотоодын өрхийн хэрэглээний сул байдал, бүтцийн ялгарал нь засгийн газрын шийдвэрлэх ёстой гол асуудал хэвээр байна.

2027 онд эдийн засгийн өсөлт 2.6% - 2.9% орчимд хүрч буурах төлөвтэй байгаа нь уналт биш бөгөөд харин тогтворжилт руу шилжих үйл явц юм. Гэсэн хэдий ч БНСУ урт хугацаанд дэлхийн тавцанд байр сууриа хадгалахын тулд хүн ам зүйн хямралаа шийдвэрлэх, ганц салбараас хамааралтай байдлаа бууруулах бүтцийн гүн гүнзгий шинэчлэлийг цаг алдалгүй хийх шаардлагатайг 2026 оны эдийн засгийн дүр зураг бэлхнээ харууллаа.